FMT Training bij Kanker en Oedeem 
FMT Fysiotherapie te Leiden
Door:
Drs. Stijn van Huijstee (Fysiotherapeut, bewegingswetenschapper)
Jolanda Koene-Potma (Fysiotherapeut/oedeemtherapeut)
Kim Stouten (Fysiotherapeut/sportfysiotherapeut i.o.)
Inleiding
In 2006 overleden er als gevolg van kanker 39.494 mensen in Nederland. Hiermee is kanker doodsoorzaak nummer twee in Nederland. Het aantal mensen dat lijdt aan kanker neemt nog elk jaar toe (RIVM 2007). Van 366.000 personen in 2000, zal dit aantal in 2015 waarschijnlijk verdubbeld zijn tot 700.000 mensen.
In de laatste jaren is er veel geschreven over kanker en de negatieve gevolgen op het menselijk lichaam van de behandelmethoden. Deze negatieve gevolgen kunnen worden gemeten met behulp van onderzoeken naar de kwaliteit van leven. Aaronson et al., 1998 en Sneeuw et al., 1997b beschrijven beiden een afname in de kwaliteit van leven. Beiden gebruiken onder andere het fysiek functioneren als maat voor de kwaliteit van leven. In beide artikelen wordt een afname van het fysiek functioneren beschreven. Gelukkig neemt de overlevingskans van kanker steeds verder toe. (kankerbestrijding). Om de kwaliteit van leven te verbeteren is er een toenemende vraag naar het behoud / opbouwen van het fysieke functioneren. FMT Training bij Kanker en Oedeem is een specifiek trainingsprogramma, begeleid door een deskundige fysiotherapeut.
Relevantie
Afname spiervezels
In de literatuur wordt na bestraling en chemotherapie een verandering in spiermorfologie beschreven. De verandering in de spier is voornamelijk de hoeveelheid en de omvang van de spiervezels. Deze zijn recht evenredig gerelateerd aan spierkracht en uithoudingsvermogen van een persoon.
Bewegingsbeperking
Bestraling kan lijden tot fibrosering (kan tot 2 jaar na bestraling). Om de kans op bewegingsperking te verminderen is het belangrijk om te bewegen. Littekenweefsel kan ook lijden tot bewegingsbeperking.
Vermoeidheid
Na chemotherapie en bestraling treedt vaak vermoeidheid op, die lang kan duren. Vermoeidheid ontstaat onder andere door schade, die aangericht wordt aan verschillende orgaansystemen zoals hart en bloedvaten, longen en centrale zenuwstelsel.Vermindering van spierdichtheid (na chemotherapie / bestraling) geeft spierzwakte en vermoeidheid optreedt.
Lymfeoedeem
Indien bij de operatie lymfklieren verwijderd zijn en als gevolg van beschadiging van het lymfstelsel door de bestraling kan er lymfoedeem ontstaan. Tot nu toe heeft onderzoek uitgewezen dat training geen oedeem veroorzaakt of verergert. Bij de FMT training wordt dit in de gaten gehouden en worden adviezen t.a.v. het oedeem gegeven.
Gewichtstoename
Na kanker neemt het gewicht bij mensen vaak toe, soms ook door de medicatie. Dit verhoogt de kans op recidieven. Om gewichtstoename te voorkomen is het belangrijk om voldoende te bewegen en te streven naar de Nederlandse norm voor gezond bewegen: minimaal 5x per week 30 minuten matig intensieve inspanning.
Doelen FMT Training bij Kanker en Oedeem
Hoofddoel: verbeteren van kwaliteit van leven door
- het verbeteren van de algemene conditie
- een toename van de spierkracht (vermeerderen van omvang en aantal spiervezels)
- toename van de mobiliteit
- het vertrouwen krijgen in je lichaam
- toename van de fysieke kwaliteit van leven.
- lymfe afvoer bevorderen
Met FMT Training bij Kanker en Oedeem worden de bovenstaande doelen nagestreefd.
Intake
FMT Training bij Kanker en Oedeem start altijd met een intake door een gespecialiseerde Fysio-/oedeemtherapeut. Tijdens de anamnese wordt de ziektegeschiedenis in kaart gebracht. Er zal gesproken worden over mogelijke beperkingen, doelen en verwachtingen. Het beginnivo wordt vastgesteld met behulp van enkele testen (conditie, spierkracht, mobiliteit). De informatie over de training staat overzichtelijk in een patiëntfolder en zal bij het eerste bezoek meegegeven worden zodat het rustig na gelezen kan worden.
Training
De training zal twee keer per week plaats vinden. De tijd is afhankelijk van de fysieke belastbaarheid en is maximaal een uur.
De training is op gebouwd in 4 blokken
- warming-up maximale intensiteit 60%, 10 min fietsen/ cross/ loopband/ roei ergometer. (warming-up (60%) en conditie verbeteren (80%).)
- krachttraining (15, 20 en 25 herhalingen in 3 - 4 sets
- cardio met intensiteit 80% van maximale hartfrequentie, 80 rpm
- krachttraining.
Verwijzing
Mensen kunnen verwezen worden door hun huisarts of door een specialist.
Kosten
De kosten voor FMT Training bij Kanker en Oedeem wordt vergoed door de zorgverzekering vanuit de basisverzekering, indien er een verwijzing is met diagnose CA. (De eerste 9 behandelingen worden vergoed vanuit de aanvullende verzekering).
Diagnose code (door FMT op declaratie vermeld)
46 lymfe oedeem onbeperkt
00 ampu bew app onbeperkt
68 chir bew app 12 maanden indien door Specialist verwezen
69 nieuw vorming zonder chir. 24mnd
Inclusiecriteria
Patiënten zijn gemotiveerd om aan het fysiek functioneren te werken, en kunnen al tijdens de behandeling starten.
Voor patiënten met oedeem is deelname GEEN belemmering.
Exclusiecriteria
Ernstige co-morbiditeit
Psychisch en of cognitieve beperkingen
Literatuurlijst
- Phys Ther. 2006 Oct;86(10):1398-405.
- Exercise for women with or at risk for breast cancer-related lymphedema.Bicego D, Brown K, Ruddick M, Storey D, Wong C, Harris SR.
- Kankerbestrijding raportage 2006
http://www.kwfkankerbestrijding.nl/index.jsp?objectid=14760
- RIVM 2006 incidentie, prevalentie en overlevingskans van anker
- http://www.kwfkankerbestrijding.nl/index.jsp?objectid=17158
- http://www.nki.nl/NR/rdonlyres/A66BABDC-ADFA-489E-A385-8407193DBD30/0/TegenkrachtbrochureDEF.pdf